Problem polega na tym, że umysł nie zawsze chce się grzecznie uspokoić i współpracować. Dlatego właśnie potrzebujesz kija. Innymi słowy, należy pamiętać, że w umyśle tkwią problemy oraz niebezpieczeństwa, i że musisz mieć pod ręką swoje narzędzia, aby się przed nimi obronić.

Czym w ogóle jest to poczucie winy? Bardzo często przyklejamy etykiety. Zaczynamy coś nazywać, bez rzeczywistego zrozumienia, co to jest. Moglibyśmy więc myśleć: „Hmm, poczucie winy… to coś bardzo, ale to bardzo złego. Muszę się tego pozbyć!”. Ale być może to poczucie winy czy wyrzuty sumienia rzeczywiście mają przyczynę? Może więc ta przeszkoda występuje z jakiegoś powodu. A czasami może być ona rezultatem czegoś, co wymaga naszej korekty w zwykłym, codziennym życiu. To nie jest takie trywialne, że mamy to po prostu usunąć czy wyczyścić, żeby podczas praktyki medytacji umysł mógł pozostać skupiony.

Pozostań więc z oddechem. Bądź spostrzegawczy i cierpliwy, bo procesy poznawania oddechu i poznawania umysłu są długoterminowe. Przeżyliśmy tak wiele lat w niewiedzy wobec własnego umysłu i w ignorancji wobec własnego oddechu, że musi minąć trochę czasu, zanim naprawdę je poznamy.

Mowa o niewiedzy (avijja) wyjaśnia 10 kroków naszej duchowej ścieżki. To jest bardzo ważne. Jeśli znasz te 10 kroków, jest dla ciebie jasne, co praktykujemy, jakie są cechy, które musimy posiadać na ścieżce wyzwolenia.

Jakim słowem określamy w buddyzmie trening, ciężką pracę i wysiłek na drodze do Przebudzenia? Jak to się mówi? „Odpuszczam”. Odpuszczanie – tak to się robi. Odpuszczając. Nic nie robiąc. To dla wielu ludzi bardzo trudna rzecz. Nic nie robić. Pamiętajcie o tym. Wyciszajcie się. Odpuszczajcie. Oderwijcie się. Odłóżcie ciężar. Rozluźnijcie się. I zobaczcie, co się stanie.

Dla wielu osób to jedna z najtrudniejszych rzeczy na świecie – bezczynność. Zachęcam was, abyście spróbowali. Usiądźcie, bądźcie w teraźniejszości, nie starajcie się nigdzie dotrzeć ani niczego zrobić, tylko bądźcie tu i teraz, a z czasem samo bycie tu, w tym momencie, będzie coraz przyjemniejsze. Trochę dziwne, gdy nie trzeba nic robić – tylko być i niczego nie zmieniać. Być biernym obserwatorem życia.

Rozwiązaniem Buddhy jest poszukiwanie szczęścia, które nie zależy od źródeł pożywienia. Oczywiście, mówiąc o „żywności”, nie mówimy wyłącznie o pokarmie fizycznym. Mówimy też o pożywieniu emocjonalnym, o karmieniu się kontaktem zmysłowym, o pożywce dla myśli, o pokarmie świadomości. Wszystkie te źródła mogą wyschnąć, wszystkie mogą być zagrożone. Musisz poszukać szczęścia, które leży poza ich zasięgiem. To Buddha odkrył, że takie szczęście istnieje, i że można je osiągnąć poprzez ludzki wysiłek.

Czy rzeczywiście jest to dla was jasne, to polecenie Buddhy, by uwolnić się od zbędnego cierpienia, nawet stojąc w obliczu cierpienia innych? To wręcz zdumiewające, jakim koszmarem może być egzystencja: ludzie potrafią wikłać się w okropne stany mentalne nie tylko przez chwilę; potrafią podtrzymywać swoje cierpienie przez długie lata i dekady, zakleszczeni w pułapce zagmatwanych, bolesnych emocji. Po dokonaniu takiej obserwacji łatwo jest zamknąć się w sobie lub pogrążyć w rozpaczy.

Eksperymentować można tylko wtedy, gdy się nie boimy. Musisz więc rozwinąć w sobie pewność, że nawet jeśli zejdziesz daleko ze ścieżki w jedną lub drugą stronę, możesz powrócić na właściwą drogę. W umyśle zawsze jest nowa okazja, by zacząć od nowa.

Nawet gdy medytacja nie jest szczególnie łatwa lub przyjemna, metodą małych kroków można sprawić, że będzie możliwa do opanowania. Innymi słowy, jeśli oddech nie wydaje się aż tak fascynujący czy pochłaniający, a tu i tam pojawia się ból, znacznie łatwiej jest robić to krok po kroku.

Sesja pytań i odpowiedzi z odosobnienia sztuki znikania

Nagranie ze spotkania Ayyi Tisarani z grupą łódzką.

Nagranie ze spotkania Ayyi Tisarani z grupą wrocławską.

Nagranie mowy Dhammy i sesji medytacyjnej odbyło się 03.08.2025 w ramach cotygodniowych spotkań z Ayyą Tisarani. Więcej informacji o spotkaniach na stronie Sangha.pl

Nagranie mowy Dhammy, która odbyła się 10.06.2025 na spotkaniu w Łodzi

Zrównoważenie jest formą irracjonalnej szczęśliwości, opartej na racjonalności. To sytuacja, w której, zachowując całkowity rozsądek, pozwalacie sobie być absolutnie nierozsądnymi. W tym sensie, że decydujecie się być nierozsądnie szczęśliwi. Prawdziwie świadoma, prawdziwie racjonalna osoba rozumie, że nie potrzebuje powodu do przeżywania szczęścia. Po prostu wie, że to jedyna rzecz, którą warto robić. Możecie wybrać: nieracjonalne szczęście lub nieracjonalne cierpienie. Obie opcje są tak samo nieracjonalne. Wybierzcie mądrze.

Wykład dr Grzegorza Polaka w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, gdzie zorganizowano całodniowe seminarium, upamiętniające wizytę XIV Dalajlamy w tym miejscu 25 lat wcześniej.

Poniższe instrukcje poprowadzą przez proces ustanawiania dobrej pozycji stojącej i kultywowania jej świadomości. W ten sposób uwalnia się szereg domyślnych ograniczeń, a ciało osiada w czymś cichym i cudownym. Daje to korzyści w postaci nieskrępowanego trybu uwagi i panowania nad nerwowymi i emocjonalnymi odruchami („saṅkhārā” w tekstach buddyjskich). Uspokajając i wnikliwie je przenikając, medytacja na stojąco wspiera stabilność, odprężenie i wyzwolenie.

Medytacja prowadzona oraz mowa Dhammy na spotkaniu w Krakowie z Thanissaro Bhikkhu

Medytacja prowadzona oraz mowa Dhammy na spotkaniu w Łodzi z Thanissaro Bhikkhu

Szacunek dla skupienia. To interesujące, że spośród czynników Ścieżki – moralności, skupienia, rozeznania – Buddha wyróżnił skupienie, jako rzecz wartą szacunku. W pewnym momencie nazwał je sercem Ścieżki. Powodem dla którego Błogosławiony musi nam przypominać o szanowaniu samādhi, jest to, że zwykle go nie zauważamy, przechodzimy ponad nim. Mamy tendencję do lekceważenia chwil bezruchu w umyśle, nie zwracamy na nie szczególnej uwagi. Jesteśmy o wiele bardziej zainteresowani osiąganiem czegoś, wysilaniem umysłu. Ignorujemy te momenty spokoju, gdy pojawiają się pomiędzy tym, co można nazwać sekwencjami zakłóceń w umyśle.

Pracując socjalnie, nie próbuj leczyć ludzi – czyli rozwiązywać ich problemów. Zamiast tego stawiaj na troskę. W ten sposób zawsze wypełnisz swoje zadania. A ludzie ze schizofrenią… Czy można ich wyleczyć? Szczerze mówiąc, chyba się nie da, nie jestem pewien. Ale zawsze możesz komuś takiemu zaoferować troskę. Troska może naprawdę zmienić naszą pracę. Stawiajmy troskę ponad leczeniem, ponieważ troska, życzliwość i współczucie mają niesamowitą moc. Ja to wiem i wy to wiecie – dlatego tu przychodzicie. Czujecie, że moc współczucia i życzliwości jest potężna. Czasami myślimy, że musimy ludzi wyleczyć. A może po prostu wystarczy pozwolić im być?

Dlatego ważne jest, aby utrzymywać umysł w możliwie największym bezruchu – im bardziej jest nieporuszony, tym więcej możesz dostrzec.

Zapewnienie tej możliwości kobietom, a także odpowiedniego szacunku, jak też równych szans to coś pięknego. Byłam bardzo zainspirowana, gdy Ajahn Brahmali zainicjował ten projekt na Sri Lance i bardzo dziękuję za to, że Czcigodna Upekkha zadedykowała swoją praktykę wędrownej ascezy, która jest pierwszą z - miejmy nadzieję - serii tego typu wydarzeń, które zorganizujemy, aby zwiększyć świadomość i zebrać fundusze na wzmocnienie pozycji buddyjskich kobiet, powiedziałabym, na całym świecie, zaczynając od projektu na Sri Lance. Dziękuję bardzo za dołączenie do nas w naszej podróży i naszym dążeniu do wspierania kobiet w buddyzmie.