Istnieje wiele sposobów pracy z oddechem w ciele. Jednym z nich jest skupienie się na punkcie, na którym koncentrujesz się naturalnie i tak rozszerzasz świadomość, by objęła całe ciało. Następnie pozwalasz oddechowi dostosować się, aby był odczuwany w całym ciele tak przyjemnie, jak to tylko możliwe. Inny sposób polega na skanowaniu ciała – fragment po fragmencie. Pracujesz nad energią oddechu w jakimś obszarze, aż poczujesz przyjemność. Potem w kolejnym. Ostatecznie pozwalasz, aby przyjemności pochodzące ze wszystkich obszarów ciała połączyły się. Tym właśnie sposobem przyzwyczajasz się do pracy, której obiektem jest przyjemność.

Będziemy odpowiadać na zmianę, ale jeśli powiem coś, czego Ajahn Brahm by nie powiedział, albo powiem coś źle lub niewystarczająco wyjaśnię, to pomożesz, prawda Ajahn?
Jednocześnie postaramy się odpowiadać szybko i sprawnie.

To jeden rodzaj zrównoważenia, który jest bardzo użyteczny i może być zastosowany nawet przez arahanta lub żyjącego w odosobnieniu mnicha. Nie można przecież przez cały czas przebywać w czystej medytacji samādhi.

Kolejna z fascynujących i wnikliwych prac profesora Grzegorza Polaka dotyka zaskakujących podobieństw występujących pomiędzy ideą medytacji opisywaną w suttach Nikaji a tą znajdowaną w traktatach mistrzów wczesnego okresu cz’an w Chinach. Mało tego, jeszcze bardziej uderzają wskazywane w tej pracy różnice pomiędzy paradygmatem medytacji tam zarysowanym a tym, co współcześnie mamy skłonność przyjmować jako ortodoksyjne ujęcie medytacji.

Teraz będziemy mieli medytację prowadzoną, przez około czterdzieści pięć minut. Traktujcie to, co mówię jako zaproszenie i podążajcie za mną tylko jeśli chcecie. Jeśli jednak dzieje się dla was coś innego albo słowa naturalnie cichną i zapadacie w spokój, pozwólcie umysłowi podążać tam, gdzie chce. Nie musicie na siłę starać się robić tego, co mówię, tylko jeśli wam to pomaga.

Problem polega na tym, że umysł nie zawsze chce się grzecznie uspokoić i współpracować. Dlatego właśnie potrzebujesz kija. Innymi słowy, należy pamiętać, że w umyśle tkwią problemy oraz niebezpieczeństwa, i że musisz mieć pod ręką swoje narzędzia, aby się przed nimi obronić.

Czym w ogóle jest to poczucie winy? Bardzo często przyklejamy etykiety. Zaczynamy coś nazywać, bez rzeczywistego zrozumienia, co to jest. Moglibyśmy więc myśleć: „Hmm, poczucie winy… to coś bardzo, ale to bardzo złego. Muszę się tego pozbyć!”. Ale być może to poczucie winy czy wyrzuty sumienia rzeczywiście mają przyczynę? Może więc ta przeszkoda występuje z jakiegoś powodu. A czasami może być ona rezultatem czegoś, co wymaga naszej korekty w zwykłym, codziennym życiu. To nie jest takie trywialne, że mamy to po prostu usunąć czy wyczyścić, żeby podczas praktyki medytacji umysł mógł pozostać skupiony.

Pozostań więc z oddechem. Bądź spostrzegawczy i cierpliwy, bo procesy poznawania oddechu i poznawania umysłu są długoterminowe. Przeżyliśmy tak wiele lat w niewiedzy wobec własnego umysłu i w ignorancji wobec własnego oddechu, że musi minąć trochę czasu, zanim naprawdę je poznamy.

Mowa o niewiedzy (avijja) wyjaśnia 10 kroków naszej duchowej ścieżki. To jest bardzo ważne. Jeśli znasz te 10 kroków, jest dla ciebie jasne, co praktykujemy, jakie są cechy, które musimy posiadać na ścieżce wyzwolenia.

Jakim słowem określamy w buddyzmie trening, ciężką pracę i wysiłek na drodze do Przebudzenia? Jak to się mówi? „Odpuszczam”. Odpuszczanie – tak to się robi. Odpuszczając. Nic nie robiąc. To dla wielu ludzi bardzo trudna rzecz. Nic nie robić. Pamiętajcie o tym. Wyciszajcie się. Odpuszczajcie. Oderwijcie się. Odłóżcie ciężar. Rozluźnijcie się. I zobaczcie, co się stanie.

Dla wielu osób to jedna z najtrudniejszych rzeczy na świecie – bezczynność. Zachęcam was, abyście spróbowali. Usiądźcie, bądźcie w teraźniejszości, nie starajcie się nigdzie dotrzeć ani niczego zrobić, tylko bądźcie tu i teraz, a z czasem samo bycie tu, w tym momencie, będzie coraz przyjemniejsze. Trochę dziwne, gdy nie trzeba nic robić – tylko być i niczego nie zmieniać. Być biernym obserwatorem życia.

Rozwiązaniem Buddhy jest poszukiwanie szczęścia, które nie zależy od źródeł pożywienia. Oczywiście, mówiąc o „żywności”, nie mówimy wyłącznie o pokarmie fizycznym. Mówimy też o pożywieniu emocjonalnym, o karmieniu się kontaktem zmysłowym, o pożywce dla myśli, o pokarmie świadomości. Wszystkie te źródła mogą wyschnąć, wszystkie mogą być zagrożone. Musisz poszukać szczęścia, które leży poza ich zasięgiem. To Buddha odkrył, że takie szczęście istnieje, i że można je osiągnąć poprzez ludzki wysiłek.

Czy rzeczywiście jest to dla was jasne, to polecenie Buddhy, by uwolnić się od zbędnego cierpienia, nawet stojąc w obliczu cierpienia innych? To wręcz zdumiewające, jakim koszmarem może być egzystencja: ludzie potrafią wikłać się w okropne stany mentalne nie tylko przez chwilę; potrafią podtrzymywać swoje cierpienie przez długie lata i dekady, zakleszczeni w pułapce zagmatwanych, bolesnych emocji. Po dokonaniu takiej obserwacji łatwo jest zamknąć się w sobie lub pogrążyć w rozpaczy.

Eksperymentować można tylko wtedy, gdy się nie boimy. Musisz więc rozwinąć w sobie pewność, że nawet jeśli zejdziesz daleko ze ścieżki w jedną lub drugą stronę, możesz powrócić na właściwą drogę. W umyśle zawsze jest nowa okazja, by zacząć od nowa.

Nawet gdy medytacja nie jest szczególnie łatwa lub przyjemna, metodą małych kroków można sprawić, że będzie możliwa do opanowania. Innymi słowy, jeśli oddech nie wydaje się aż tak fascynujący czy pochłaniający, a tu i tam pojawia się ból, znacznie łatwiej jest robić to krok po kroku.

Sesja pytań i odpowiedzi z odosobnienia sztuki znikania

Nagranie ze spotkania Ayyi Tisarani z grupą łódzką.

Nagranie ze spotkania Ayyi Tisarani z grupą wrocławską.

Nagranie mowy Dhammy i sesji medytacyjnej odbyło się 03.08.2025 w ramach cotygodniowych spotkań z Ayyą Tisarani. Więcej informacji o spotkaniach na stronie Sangha.pl

Nagranie mowy Dhammy, która odbyła się 10.06.2025 na spotkaniu w Łodzi

Zrównoważenie jest formą irracjonalnej szczęśliwości, opartej na racjonalności. To sytuacja, w której, zachowując całkowity rozsądek, pozwalacie sobie być absolutnie nierozsądnymi. W tym sensie, że decydujecie się być nierozsądnie szczęśliwi. Prawdziwie świadoma, prawdziwie racjonalna osoba rozumie, że nie potrzebuje powodu do przeżywania szczęścia. Po prostu wie, że to jedyna rzecz, którą warto robić. Możecie wybrać: nieracjonalne szczęście lub nieracjonalne cierpienie. Obie opcje są tak samo nieracjonalne. Wybierzcie mądrze.

Wykład dr Grzegorza Polaka w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, gdzie zorganizowano całodniowe seminarium, upamiętniające wizytę XIV Dalajlamy w tym miejscu 25 lat wcześniej.

Poniższe instrukcje poprowadzą przez proces ustanawiania dobrej pozycji stojącej i kultywowania jej świadomości. W ten sposób uwalnia się szereg domyślnych ograniczeń, a ciało osiada w czymś cichym i cudownym. Daje to korzyści w postaci nieskrępowanego trybu uwagi i panowania nad nerwowymi i emocjonalnymi odruchami („saṅkhārā” w tekstach buddyjskich). Uspokajając i wnikliwie je przenikając, medytacja na stojąco wspiera stabilność, odprężenie i wyzwolenie.

Medytacja prowadzona oraz mowa Dhammy na spotkaniu w Krakowie z Thanissaro Bhikkhu

Medytacja prowadzona oraz mowa Dhammy na spotkaniu w Łodzi z Thanissaro Bhikkhu