WYCISZENIE: PIĄTY CZYNNIK OŚWIECENIA

Wyciszenie jako czynnik oświecenia można wykształcić tylko wtedy, gdy umysł nie jest wzburzony i nie dręczą go wyrzuty sumienia. Passaddhi, słowo w języku palijskim, oznacza spokojne opanowanie. Umysł jest spokojny i opanowany tylko wtedy, gdy zostanie wyciszone mentalne wzburzenie i działanie.

Umysły większości ludzi przez cały czas są w stanie poruszenia. Ich myśli biegają tu i tam, łopocząc jak flagi na silnym wietrze, rozpraszając się jak sterta popiołu, w którą wrzucono kamień. Nie ma wyciszenia, opanowania, ciszy ani spokoju. Ten niepokój czy rozproszenie umysłu można porównać do fal na powierzchni wody, gdy wieje wiatr. Fale czy kręgi na powierzchni umysłu stają się widoczne, gdy umysł jest wzburzony.

Nawet jeśli taki rozproszony umysł się skoncentruje, koncentracja ciągle wiąże się ze wzburzeniem, tak jak od jednego chorego członka rodziny udziela się reszcie rozgorączkowanie i niepokój. Wzburzenie wywiera duży wpływ na inne, równocześnie zachodzące, stany mentalne. Wzburzony umysł nie potrafi osiągnąć prawdziwego szczęścia.

Kiedy umysł jest wzburzony, trudno jest nam panować nad naszymi zachowaniami. Zaczynamy zachowywać się zgodnie z naszymi kaprysami i zachciankami bez zastanowienia, czy takie działanie będzie korzystne, czy nie. Ponieważ nasz umysł nie myśli, możemy stwierdzić, że podejmujemy się jakichś szkodliwych działań lub mówimy coś niekorzystnego. Takie akty mowy i działania mogą doprowadzić do wyrzutów sumienia, samoosądzania, a nawet jeszcze większego wzburzenia. „Źle zrobiłem. Nie powinienem tego mówić. Gdybym tylko pomyślał, zanim to zrobiłem". Kiedy umysł opanowują wyrzuty sumienia i żal, nie będzie on w stanie osiągnąć szczęścia.

Wyciszenie jako czynnik oświecenia można wykształcić tylko wtedy, gdy umysł nie jest wzburzony i nie dręczą go wyrzuty sumienia. Passaddhi, słowo w języku palijskim, oznacza spokojne opanowanie. Umysł jest spokojny i opanowany tylko wtedy, gdy zostanie wyciszone mentalne wzburzenie i działanie.

W dzisiejszych czasach ludzie bardzo cierpią psychicznie. Wielu z nich sięga po narkotyki, środki uspokajające i tabletki nasenne, żeby ukoić i uspokoić swój umysł. Często młodzi ludzie eksperymentują z narkotykami, żeby przebrnąć przez ten okres w ich życiu, kiedy odczuwają wzburzenie. Niestety, czasami narkotyki dają im tyle przyjemności, że kończą jako osoby uzależnione.

Wyciszenie, jakie wynika z medytacji, jest bez porównania lepsze od tego, jaki mogą dać narkotyki czy jakiekolwiek inne substancje. Oczywiście celem medytacji jest coś znacznie wyższego niż tylko wyciszenie, lecz ono jest jeszcze jedną korzyścią z podążania właściwą ścieżką Dhammy.

Uspokojenie umysłu i ciała

Cechą passaddhi jest uspokojenie umysłu i ciała oraz uśmierzenie i uspokojenie wzburzenia.

Usunięcie gorączki z umysłu

Funkcją passaddhi jest uśmierzenie gorączki umysłu, która powstaje z powodu wzburzenia, rozproszenia i wyrzutów sumienia. Kiedy umysł dotykają te szkodliwe stany, staje się gorący jak żelazo w ogniu. Spokój umysłu łagodzi ten żar i zastępuje go właściwością spokoju oraz lekkości.

Nieporuszenie

Passaddhi przejawia się w tym, że ciało i umysł pozostają niewzburzone. Jako jogin łatwo możesz zauważyć, jak wielki spokój fizyczny i mentalny ofiarowuje taki stan umysłu.

Z pewnością jesteś zaznajomiony z brakiem wyciszenia. Zawsze pojawia się impuls, aby się poruszyć, wstać, coś zrobić. Ciało zadrga i umysł miota się tu i tam. Kiedy wszystko to ustanie, w umyśle nie ma żadnych fal, panują w nim cisza i spokój. Ruchy ciała stają się delikatne, opanowane i pełne gracji. Możesz siedzieć bez najmniejszego ruchu.

Ten czynnik Oświecenia następuje niezmiennie po poprzednim - zachwycie. Najsilniejszy, wszechobecny zachwyt wiąże się zwłaszcza z silnym spokojem. Gdy ciało przepełni zachwyt, człowiek nie ma ochoty się poruszać, nie wspominając już o zakłócaniu swojego spokoju.

Powiedziane jest, że po wyzwoleniu Budda pierwszych czterdzieści dziewięć dni spędził, kosztując owoce swojego oświecenia. Trwał po siedem dni w pewnych pozycjach w siedmiu różnych miejscach, radując się owocami oświecenia, wchodząc i wychodząc z głębokich stanów świadomości owocu. Dzięki cnocie jego przenikliwej Dhamma pīti lub zachwytu z Dhammy całe jego ciało wypełniało wówczas zadowolenie i nie chciał ruszyć ani nawet przymknąć powiek. Miał całkowicie otwarte lub półotwarte oczy. Sam możesz doświadczyć, jak oczy mimowolnie otwierają się, gdy ogarnia cię silny zachwyt. Możesz spróbować je zamknąć, ale otworzą się ponownie. Wreszcie będziesz kontynuować praktykę z otwartymi oczami. Jeżeli przeżyłeś takie doznanie, być może tym bardziej docenisz wielkość szczęścia Buddy i zachwytu Dhammy.

Mądra uwaga sprowadza wyciszenie

Według Buddy droga do osiągnięcia wyciszenia wiedzie poprzez mądrą uwagę. Mówiąc dokładniej, poprzez mądrą uwagę służącą do wzbudzania pozytywnych stanów umysłu i, co najważniejsze, stanów medytacyjnych, dzięki którym pojawi się wyciszenie i zachwyt.

Siedem dalszych sposobów osiągania wyciszenia

Komentatorzy wskazują na siedem sposobów osiągania wyciszenia.

1. Właściwe odżywianie się
Należy spożywać sensowne i pożywne pokarmy, które odpowiadają dwóm zasadom: niezbędności i stosowności. Jak wiesz odżywianie się jest bardzo ważne. Dieta nie powinna być przesadna, lecz musi zaspokajać fizyczne potrzeby ciała. Jeżeli żywność nie jest wystarczająco pożywna, nie dostarczy odpowiedniej siły fizycznej, żebyś dokonał postępu w medytacji. Jedzenie powinno też być odpowiednie, to znaczy właściwe dla danej osoby. Gdy pewne pokarmy są ciężkostrawne albo gdy ich naprawdę nie lubisz, wówczas nie będziesz mógł praktykować. Nie będziesz dobrze się czuł i ciągle będziesz łaknął jedzenia, które lubisz.

Z okresu, w którym żył Budda, możemy przytoczyć dobry przykład. W okolicy, w której nauczał Budda, pewien bardzo bogaty kupiec i pewna kobieta byli przywódcami i organizatorami większości uroczystości religijnych. Wydawało się, że uroczystości nie potoczą się dobrze, jeżeli to tych dwoje nie zajmie się planowaniem i przygotowaniem odosobnień albo innych wydarzeń. Sekret sukcesów tej pary tkwił w zasadzie niezbędności i stosowności. Zawsze zastanawiali się, czego potrzebują mnisi, mniszki lub jogini, którym oferowano żywność. Kobieta i mężczyzna wiedzieli również, co jest odpowiednie. Być może ty także pamiętasz, jak jadłeś jedzenie, którego potrzebowałeś i łaknąłeś, jedzenie, które było również odpowiednie, a po jego spożyciu twój umysł uspokajał się i koncentrował.

2. Dobre warunki klimatyczne
Żeby się wyciszyć, ważne jest, aby medytować w otoczeniu, w którym panuje dobra pogoda, gdzie czujesz się dobrze i możesz medytować bez kłopotu. Każdemu odpowiada coś innego. Cokolwiek preferujemy, możemy dostosować się do klimatu, używając wentylatorów lub jakiegoś źródła ogrzewania, a także nosząc lżejsze albo cieplejsze rzeczy.

3. Wygodna pozycja
Trzecim sposobem sprzyjającym wyciszeniu jest przyjęcie wygodnej pozycji w medytacji. W praktyce vipassany zazwyczaj siedzimy lub chodzimy. To dwie najlepsze pozycje dla początkujących. Wygodna pozycja nie oznacza czegoś luksusowego! Leżenie czy siedzenie na krześle z oparciem może być już uznane za luksus, chyba że cierpimy na jakieś fizyczne dolegliwości, przy których takie udogodnienie jest czymś nieodzownym. Kiedy siedzisz, nie opierając się, lub kiedy chodzisz, musisz zdobyć się na jakiś fizyczny wysiłek, żeby twoje ciało się nie przewróciło. Nie ma takiego wysiłku, gdy zajmujesz jakąś komfortową pozycję, i dlatego łatwiej jest wtedy przysnąć. Umysł jest zrelaksowany i jest mu dobrze, a ty nie zakłócasz wtedy ciszy chrapaniem.

4. Ani nadmierny entuzjazm, ani ospałość
Czwarty sposób pomagający osiągnąć wyciszenie polega na zachowaniu w praktyce równomiernego wysiłku. Nie powinieneś dać się ponieść ani nadmiernemu entuzjazmowi, ani nie powinieneś być niedbały. Jeżeli będziesz od siebie wymagać zbyt wiele, zmęczysz się i zgubisz przedmiot koncentracji. Jeżeli zaś będziesz zbyt leniwy, nie poczynisz zbyt dużych postępów. Ludzi nadgorliwych można porównać do kogoś, kto w wielkim pośpiechu chce wejść na szczyt góry.

Wspina się bardzo szybko, ale ponieważ zbocze jest strome, często musi zatrzymywać się na drodze, żeby odpocząć. W końcu zdobycie szczytu zajmuje mu dużo czasu. Z drugiej strony osoby leniwe i ospałe będą wlec się z tyłu.

5-6. Unikanie prostaków, szukanie spokojnych i miłych przyjaciół
Unikanie ludzi złego charakteru, prostackich i okrutnych również pomaga wyciszeniu. To oczywiste, że jeśli twoi koledzy są cholerykami, zawsze się na ciebie gniewają i krzyczą, nigdy nie osiągniesz wyciszenia, przebywając między nimi. Jest także oczywiste, że większe wyciszenie uzyskasz, wiążąc się z ludźmi, których umysły i ciała są wyciszone i spokojne.

7. Skłanianie umysłu do spokoju
Wreszcie, jeżeli nieustannie skłaniasz umysł do uprawiania praktyki, zachowując nadzieję, że osiągniesz spokój, zrealizuj ten cel. Jeśli zachowasz czujność w pobudzaniu uważności, ten czynnik oświecenia, którym jest wyciszenie, pojawi się w tobie niemalże naturalnie.

Artykuły o podobnej tematyce:

Sprawdź też TERMINOLOGIĘ


Poleć nas i podziel się tym artykułem z innymi: Facebook

Tytuł oryginału: In This Very Life. The Liberation Teachings of the Buddha
Źródło: © Suddhamma Foundation 1991
Polish edition: Alma Yoray, Copyright: Rony Epstein 2016
In memory of Alma Yoray

Tłumaczenie: Marek Tarnowski, Anna Klegon, Barbara Bolibok, Zbigniew Molski

Image0001%20%281%29.png


Redakcja portalu tłumaczeń buddyjskich: http://SASANA.PL/