Komentarz tłumacza:

Czym są āsavy? W pierwszej wersji tłumaczenia tej sutty słowo „āsava” było pozostawione w oryginalnym, pāḷijskim brzmieniu. Intencją było poszerzenie niźli zwężenie znaczenia tego terminu. Decydując się na konkretne słowo mające być polskim odpowiednikiem pāḷijskiego terminu można popełnić poważny błąd spłycając znaczenie a czasem używając nieodpowiedniego słowa. Co więcej, słowa rodzimego języka (podlegającego zmianom i przewartościowaniom) mogą spowodować liczne nieporozumienia. To były przyczyny dla których pierwotnym zamysłem tłumacza było pozostawienie pāḷijskiego brzmienia terminów. Jednak dostrzegając jak nieprzetłumaczone słowa potrafią być mylnie interpretowane, zadecydowano, że te słowa, które mogą zostać przetłumaczone będą miały polskie odpowiedniki. Niektórych słów z pāḷijskiego nie da się jednak przełożyć, czasem nie ma też potrzeby. Buddha dawał instrukcje tłumaczom, zdając sobie sprawę, że jego nauczanie będzie się rozszerzać z czasem, sięgając krajów różniących się językowo i obyczajowo. Wyjaśnia to w Araṇavibhanga Sutcie (MN.139), instruując mnichów by nie przywiązywali się do terminologii różnych dialektów czy języków:

"Było powiedziane: „nie powinien bezkompromisowo obstawać przy słownictwie danego języka i nie powinien nadużywać ustalonych terminów.” Odnośnie czego było to powiedziane?

Co, o mnisi, jest bezkompromisowym obstawaniem przy słownictwie danego języka i jest nadużywaniem ustalonych terminów? Oto, mnisi, w różnych krainach ludzie nazywają tę samą rzecz inaczej: pātī [talerz], patta [miska], vitta [naczynie], sarāva [spodek], dhāropa [rondel] , poṇa [panew], pisīlava [kocioł]. Tak jak jest to nazwane w danej krainie, ktoś posiada silne przekonanie, jest przeświadczony i stanowczy, twierdząc: „Tylko to jest prawdziwe, reszta jest bezsensowna.” To jest, o mnisi, bezkompromisowe obstawanie przy słownictwie danego języka i nadużywanie ustalonych terminów.

Co, o mnisi, nie jest bezkompromisowym obstawaniem przy słownictwie danego języka i nie jest nadużywaniem ustalonych terminów? Oto, mnisi, w różnych krainach ludzie nazywają tę samą rzecz inaczej: pātī [talerz], patta [miska], vitta [naczynie], sarāva [spodek], dhāropa [rondel] , poṇa [panew], pisīlava [kocioł]. Tak jak jest to nazwane w danej krainie, ktoś bez zbytecznego przywiązania myśli: „Zdaje się, że tutejsi czcigodni mówią odnośnie tej rzeczy.” To, o mnisi, nie jest bezkompromisowym obstawaniem przy słownictwie danego języka i nie jest nadużywaniem ustalonych terminów.”

Araṇavibhanga Sutta (MN.139 - Mowa o klasyfikacji bezkonfliktowości)

Co zatem kryje się pod tym pāḷijskim terminem? Āsavy można przetłumaczyć na wiele różnych sposobów (zob. przypis nt Āsav). Możnaby zaryzykować i przyjąć znaczenie będące między obsesją a oszołomieniem – gdyż āsavy mają tendencję do wpływania w stopniu negatywnym na umysł, jak też potrafią wypływać z umysłu krzywdząc inne istoty. Są czynnikami, które zakłócają umysł. Nie są to jakiekolwiek substancje, a jedynie czynniki mentalne. Nie są to fermentacje umysłowe (gdyż nazwalibyśmy to raczej anusaya kilesā), nie mogą to być wzburzenia (gdyż to sugerowałoby że są to pariyuṭṭhāna kilesā), na pewno też nie są to wyładowania emocjonalne (gdyż wtedy sklasyfikowalibyśmy to jako vītikkama kilesā). Komentarze głównie dzielą āsavy na trzy bądź cztery kategorie (zob. przypis nt Āsav). Nazwa i znaczenie „āsava” zostało najprawdopodobniej zapożyczone z dżinijskiej terminologii. Jeden z komentatorów trafnie uznaje, że Buddha nie uczył klasyfikacji i podziału āsav. Są to zatem wszelakie nieszczęścia, trudy i przykrości, które smucą i przez to zakłócają umysł. Ich siła negatywności powoduje, że człowiek, będąc pełen āsav jest przez nie oszołomiony, opętany, nie potrafi odróżnić dobra od zła, obsesyjnie broniąc fałszywego stanowiska, co prowadzi jedynie do dalszych urazów i frustracji. Jeśli zatem nie chcemy popełniać w kółko tych samych błędów musimy uwolnić się od zaślepiających naszą percepcję āsav. Zatem najbliższym przekładem tego terminu będzie słowo „skaza”.

Sabbāsava Sutta ma na celu ukazanie drogi do wyzwolenia z cierpienia. Skazy w paragrafie o numerze 16 ułożone są w matrycy (matika) w taki sposób by odzwierciedlić Szlachetną Ośmioraką Ścieżkę. Tak jak istnieje osiem stopni na Ścieżce, które można zebrać w trzy grupy (mądrość, praktyka moralności i rozwój medytacji / koncentracji), tak też siedem metod, dzięki którym można wyzbyć się ze skaz, są ułożone według podobnego paradygmatu. Grupa mądrości Szlachetnej Ośmiorakiej Ścieżki (Ariya Aṭṭhangika Magga) czyli 1. Właściwy Pogląd (Sammā-diṭṭhi) 2. Właściwa Myśl (Sammā-saṅkappa) jest odzwierciedlona w pierwszej metodzie - dostrzegania (Dassanā pahātabbāsavā). Pięć kolejnych metod powściągających skazy (poprzez poniechanie, poprzez praktyczne użytkowanie, poprzez tolerowanie, poprzez unikanie, poprzez odsuwanie) odpowiadają grupie moralności czyli 3. Właściwa Mowa (Sammā-vācā) 4. Właściwe Działanie (Sammā-kammanta) 5. Właściwy Sposób Życia (Sammā-ājīva). Rozwijanie medytacji jako metoda wyplenienia skaz i oszołomień umysłu przekłada się na ostatnie trzy punkty grupy koncentracji - 6. Właściwy Wysiłek (Sammā-vāyāma) 7. Właściwa Uważność (Sammā-sati) 8. Właściwe Skupienie (Sammā-samādhi).

Należy jeszcze raz odnieść się do metody przekładu terminów, które zostały przetłumaczone na język polski. Nie ma potrzeby sztywno trzymać się konkretnego słowa i powtarzać go za każdym razem, gdy pojawia się w pāḷijskim oryginale. Raz użyte słowo może zostać zastąpione innym. Jest to spowodowane chęcią poszerzenia znaczenia, gdyż zakres oryginału jest poza zasięgiem tylko jednego polskiego odpowiednika. Dlatego przekład „saṃvarā” w zdaniu „āsavā saṃvarā pahātabbā” może brzmieć jako poniechanie, powstrzymywanie bądź powściąganie. Wszystko zależy od kontekstu i od zastosowania w konkretnym miejscu, w zgodzie zarówno z treścią jak i stylem. Tutaj „saṃvarā” oznacza poniechanie, jednak jako że chodzi o sześć zmysłów, dlatego należało użyć słowa powściągania lub powstrzymywania. Buddha nie miał tu na myśli zakrywania bądź zamykania oczu, gdy obiekty wzrokowe miały potencjał stać się przyczyną pragnienia bądź niechęci. Wielu ascetów w czasach Buddhy praktykowało w ten sposób, zamykając drzwi swych zmysłów, fizycznie, jeśli nie dzięki różnym przyrządom (opaski, korki do uszu, etc.) to poprzez własnowolne zamykanie oczu, oraz otwieranie ich tylko w momentach, gdy było to konieczne, etc. Saṃvarā oznacza powstrzymywanie zmysłów dzięki sile i uważności umysłu. Rzecz jasna Buddha nie chciał byśmy puszczali wodze naszych zmysłów, ale z drugiej strony zdawał sobie sprawę, że sztuczne i siłowe ograniczanie tychże zmysłów także nie prowadzi do oczyszczenia czy uwolnienia. Buddha znalazł sposób, Środkową Drogę opartą na Szlachetnej Ośmiorakiej Ścieżce, dzięki której pięć zmysłów i umysł są trenowane i ujarzmiane w odpowiedni sposób.

Yonisomanasikāra – oznacza poznawcze nastawienie odnośnie doświadczenia. Czymś odmiennym jest świadomość tego co się w danej chwili wydarza. Uważność (sati) jest jedynie zwracaniem uwagi na tu i teraz, bez jakiegokolwiek głębszego wejrzenia w zjawiska. Yonisomanasikāra jest chęcią zbadania natury tego co się przejawia, odpowiedniego rozważania na temat realności konkretnej sytuacji w jakiej się aktualnie jest. Nie jest to więc jedynie bierne przykładanie uwagi ale stosowne, pełne mądrości postrzeganie teraźniejszości. Dlatego też niektórzy nie uznają ānāpāny za właściwy przykład yonisomanasikāra, gdyż świadomość oddechu jest tylko odnotowywaniem wdechu i wydechu, bez głębszych refleksji. Inni podkreślają, że jeśli zacznie się dostrzegać oddech we właściwy sposób, prowadząc inspirujące i głębokie badania tego fenomenu – wtedy będzie to yonisomanasikāra. Komentarze dają przykład kobiety, która chcąc wydoić krowę łapie zwierzę za rogi. Jest to jaskrawy przykład ayonisomanasikāra – niestosownego przyłożenia uwagi prowadzącego do błędu, do śmiesznego, wręcz głupiego zachowania. Komentarz wyjaśniający stosowne przyłożenie uwagi podaje formułkę dostrzegania we wszystkich zjawiskach charakterystyk anicca (niestałości), ānatta (braku istoty) oraz dukkha (krzywdy). Sutty pokazują, że yonisomanasikāra jest czymś znacznie szerszym niż tylko medytowaniem nad ti-lakkhana (trzema cechami). Bhikkhu Bodhi wyjaśnia, że yonisomanasikāra jest czynnikiem wstępnym do pojawiania się wglądów. Pañña – mądrość pojawia się bazując na yonisomanasikāra. Istnieją zatem cztery etapy: satipaṭṭhāna, sampajañña, yonisomanasikāra oraz pañña. Sampajañña (przejrzyste zrozumienie) powiązane jest z satipaṭṭhāną (rozwijaniem uważności) w taki sposób, że sati jest świadomością danego momentu, natomiast sampajañña jest zrozumieniem tego co się w danej chwili dzieje.

Istotne jest zwrócenie uwagi na początkowe instrukcje w poszczególnych akapitach. Adresatem pierwszej metody (wyzbycia się skaz dzięki dostrzeganiu) jest „uczeń Szlachetnych” (ariyasāvako), natomiast pozostałe metody odnoszą się do mnichów. Bhikkhu Bodhi rozróżnia te instrukcje, wyjaśniając, że „ariyasāvako” zazwyczaj w suttach oznacza świeckich wyznawców (choć czasami termin ten obejmuje także mnichów), zatem pozostałe metody byłyby przeznaczone dla wyższego, bardziej rygorystycznego i wymagającego treningu, który może być podjęty bez przeszkód przez mnichów.

MN.002

Sabbāsava Sutta

Mowa o wszystkich skazach

Tłumaczenie na podstawie oryginalnego tekstu w Pāḷi - Piotr Jagodziński

alternatywne tłumaczenie: Varapanyo | Agrios | Siristru

14. evaṃ me sutaṃ — ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi —

“bhikkhavo”ti.

“bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

Bhagavā etadavoca —

“sabbāsavasaṃvarapariyāyaṃ vo, bhikkhave, desessāmi. taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

“evaṃ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

Bhagavā etadavoca —

14. Oto com usłyszał – pewnego razu Błogosławiony przebywał niedaleko miasta Sāvatthi w klasztorze Anāthapiṇḍiki w gaju Jety. Tam Błogosławiony zwrócił się do mnichów:

„Mnisi.”

„Bhadante.” mnisi ci posłyszeli Błogosławionego.

Oto co Błogosławiony powiedział:

„Mnisi, przedstawię wam metodę jak powstrzymać1 wszystkie skazy.2 Słuchajcie z należytą uwagą tego co powiem.”

„Tak będzie, Bhante.” mnisi ci posłyszeli Błogosławionego.

Oto co Błogosławiony powiedział:

15. “jānato ahaṃ, bhikkhave, passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato no apassato. kiñca, bhikkhave, jānato kiñca passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi? yoniso ca manasikāraṃ ayoniso ca manasikāraṃ. ayoniso, bhikkhave, manasikaroto anuppannā ceva āsavā uppajjanti, uppannā ca āsavā pavaḍḍhanti; yoniso ca kho, bhikkhave, manasikaroto anuppannā ceva āsavā na uppajjanti, uppannā ca āsavā pahīyanti.

15. Mnisi, powiadam wam, jedynie rozumiejący i dostrzegający3 kładzie kres4 skazom, w przeciwieństwie do nierozumiejącego oraz niedostrzegającego. Kim jest, o mnisi rozumiejący, kim jest dostrzegający, który jak powiadam kładzie kres skazom? Ten, kto stosownie przykłada uwagę,5 w przeciwieństwie do tego, kto niestosownie przykłada uwagę. Niestosowne, o mnisi przyłożenie uwagi prowadzi do powstawania nowych skaz, do wzrostu już powstałych. Stosowne, o mnisi przyłożenie uwagi prowadzi do niepowstawania nowych skaz, do zaniku już powstałych.

16. “atthi, bhikkhave, āsavā dassanā pahātabbā, atthi āsavā saṃvarā pahātabbā, atthi āsavā paṭisevanā pahātabbā, atthi āsavā adhivāsanā pahātabbā, atthi āsavā parivajjanā pahātabbā, atthi āsavā vinodanā pahātabbā, atthi āsavā bhāvanā pahātabbā.

16. Istnieją skazy wyzbyte6 dzięki dostrzeganiu, istnieją skazy wyzbyte dzięki poniechaniu, istnieją skazy wyzbyte dzięki praktycznemu użytkowaniu, istnieją skazy wyzbyte dzięki tolerowaniu, istnieją skazy wyzbyte dzięki unikaniu, istnieją skazy wyzbyte dzięki usuwaniu, istnieją skazy wyzbyte dzięki rozwijaniu medytacji.
Dassanā pahātabbāsavā

Skazy wyzbyte dzięki dostrzeganiu7

17. “katame ca, bhikkhave, āsavā dassanā pahātabbā? idha, bhikkhave, assutavā puthujjano — ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto — manasikaraṇīye dhamme nappajānāti, amanasikaraṇīye dhamme nappajānāti. so manasikaraṇīye dhamme appajānanto amanasikaraṇīye dhamme appajānanto, ye dhammā na manasikaraṇīyā, te dhamme manasi karoti, ye dhammā manasikaraṇīyā te dhamme na manasi karoti.

“katame ca, bhikkhave, dhammā na manasikaraṇīyā ye dhamme manasi karoti? yassa, bhikkhave, dhamme manasikaroto anuppanno vā kāmāsavo uppajjati, uppanno vā kāmāsavo pavaḍḍhati; anuppanno vā bhavāsavo uppajjati, uppanno vā bhavāsavo pavaḍḍhati; anuppanno vā avijjāsavo uppajjati, uppanno vā avijjāsavo pavaḍḍhati — ime dhammā na manasikaraṇīyā ye dhamme manasi karoti.

“katame ca, bhikkhave, dhammā manasikaraṇīyā ye dhamme na manasi karoti? yassa, bhikkhave, dhamme manasikaroto anuppanno vā kāmāsavo na uppajjati, uppanno vā kāmāsavo pahīyati; anuppanno vā bhavāsavo na uppajjati, uppanno vā bhavāsavo pahīyati; anuppanno vā avijjāsavo na uppajjati, uppanno vā avijjāsavo pahīyati — ime dhammā manasikaraṇīyā ye dhamme na manasi karoti.

“tassa amanasikaraṇīyānaṃ dhammānaṃ manasikārā manasikaraṇīyānaṃ dhammānaṃ amanasikārā anuppannā ceva āsavā uppajjanti uppannā ca āsavā pavaḍḍhanti.

17. Które, o mnisi skazy wyzbyte są dzięki dostrzeganiu? Zdarza się, mnisi, że niepouczony, pospolity człowiek8 - który nie ma czci dla Szlachetnych,9 nie jest zaznajomiony z ich naukami, ani nie jest poinstruowany w ich Dhammie, który nie ma czci dla Poczciwych,10 nie jest zaznajomiony z ich naukami, ani nie jest poinstruowany w ich Dhammie – nie ma pojęcia na jakie zjawiska11 należy przykładać uwagę, a na jakie zjawiska nie należy przykładać uwagi. Nie mając pojęcia na jakie zjawiska należy przykładać uwagę, a na jakie zjawiska nie należy przykładać uwagi, nie przykłada uwagi na zjawiska, na które należy przykładać uwagę i przykłada uwagę na zjawiska, na które nie należy przykładać uwagi.

Cóż to, o mnisi za zjawiska, na które nie należy przykładać uwagi, a na które przyłożono uwagę? Będzie to, o mnisi przyłożenie uwagi na zjawiska, które prowadzą do powstawania nowych skaz pożądania,12 do wzrostu już powstałych, które prowadzą do powstawania nowych skaz stawania się,13 do wzrostu już powstałych, które prowadzą do powstawania nowych skaz niewiedzy,14 do wzrostu już powstałych. To są, o mnisi zjawiska, na które nie należy przykładać uwagi, a na które przyłożono uwagę.

Cóż to, o mnisi za zjawiska, na które należy przykładać uwagę, a na które nie przyłożono uwagi? Będzie to, o mnisi przyłożenie uwagi na zjawiska, które nie prowadzą do powstawania nowych skaz pożądania, do zaniku już powstałych, które nie prowadzą do powstawania nowych skaz stawania się, do zaniku już powstałych, które nie prowadzą do powstawania nowych skaz niewiedzy, do zaniku już powstałych. To są, o mnisi zjawiska, na które należy przykładać uwagę, a na które nie przyłożono uwagi.

Ponieważ przyłożono uwagę na zjawiska, na które nie należy przykładać uwagi, oraz nie przyłożono uwagi na zjawiska, na które należy przykładać uwagę, dlatego też doszło do powstania nowych skaz, do wzrostu już powstałych skaz.

18. “so evaṃ ayoniso manasi karoti —

‘ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhānaṃ?
na nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ?
kiṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ?
kathaṃ nu kho ahosiṃ atītamaddhānaṃ?
kiṃ hutvā kiṃ ahosiṃ nu kho ahaṃ atītamaddhānaṃ?

bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānaṃ?
na nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ?
kiṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ?
kathaṃ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṃ?
kiṃ hutvā kiṃ bhavissāmi nu kho ahaṃ anāgatamaddhānan’ti?

etarahi vā paccuppannamaddhānaṃ ajjhattaṃ kathaṃkathī hoti —

‘ahaṃ nu khosmi?
no nu khosmi?
kiṃ nu khosmi?
kathaṃ nu khosmi?
ayaṃ nu kho satto kuto āgato?
so kuhiṃ gāmī bhavissatī’ti?

18. Można niestosownie przykładać uwagę w następujący sposób:

Czy istniałem w przeszłości?
Czy nie istniałem w przeszłości?
Kim byłem w przeszłości?
Jaki byłem w przeszłości?
Kim byłem, uprzednio będąc kim w przeszłości?

Czy będę istniał w przyszłości?
Czy nie będę istniał w przyszłości?
Kim będę w przyszłości?
Jaki będę w przyszłości?
Kim będę, uprzednio będąc kim w przyszłości?

Odnośnie własnego istnienia w teraźniejszości mogą pojawić się tego rodzaju niepewności:

Czy istnieję?
Czy nie istnieję?
Kim jestem?
Jaki jestem?
Skąd to istnienie przyszło?
Dokąd będzie szło?

19. “tassa evaṃ ayoniso manasikaroto channaṃ diṭṭhīnaṃ aññatarā diṭṭhi uppajjati.

‘atthi me attā’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati;
‘natthi me attā’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati;
‘attanāva attānaṃ sañjānāmī’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati;
‘attanāva anattānaṃ sañjānāmī’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati;
‘anattanāva attānaṃ sañjānāmī’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati;
atha vā panassa evaṃ diṭṭhi hoti — ‘yo me ayaṃ attā vado vedeyyo tatra tatra kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedeti so kho pana me ayaṃ attā nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’ti.

idaṃ vuccati, bhikkhave, diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ diṭṭhikantāraṃ diṭṭhivisūkaṃ diṭṭhivipphanditaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ. diṭṭhisaṃyojanasaṃyutto, bhikkhave, assutavā puthujjano na parimuccati jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi; ‘na parimuccati dukkhasmā’ti vadāmi.

19. Takie niestosowne przykładanie uwagi prowadzi do powstania jednego z sześciu poglądów.15

„ja jako istota istnieję”
„ja jako istota nie istnieję”
„ja jako istota mogę poznać swoją prawdziwą istotę”
„ja jako istota nie mogę poznać swojej prawdziwej istoty”
„poprzez brak własnej istoty mogę poznać swoją prawdziwą istotę”
„ja jako istota zdaję sobie sprawę, wiem i doświadczam dobrych i złych rezultatów kammy. Co więcej - mając taką samą naturę jak wszystko inne, moja istota jest stała, wieczna i nie podlega zmianie.”

Powiadam wam, mnisi, to jest zagłębianie się w poglądy, nieprzepastne poglądy, nieprzeniknione poglądy, targanie poglądami, oplatanie się poglądami, jarzmo poglądów. Przez to jarzmo poglądów, o mnisi, niepouczony, pospolity człowiek nie jest wyzwolony od narodzin, starości, śmierci, żalów, lamentów, krzywd, smutków i rozpaczy; powiadam wam „nie jest wyzwolony od krzywdy16

20. “sutavā ca kho, bhikkhave, ariyasāvako — ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme suvinīto, sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme suvinīto — manasikaraṇīye dhamme pajānāti amanasikaraṇīye dhamme pajānāti. so manasikaraṇīye dhamme pajānanto amanasikaraṇīye dhamme pajānanto ye dhammā na manasikaraṇīyā te dhamme na manasi karoti, ye dhammā manasikaraṇīyā te dhamme manasi karoti.

“katame ca, bhikkhave, dhammā na manasikaraṇīyā ye dhamme na manasi karoti? yassa, bhikkhave, dhamme manasikaroto anuppanno vā kāmāsavo uppajjati, uppanno vā kāmāsavo pavaḍḍhati; anuppanno vā bhavāsavo uppajjati, uppanno vā bhavāsavo pavaḍḍhati; anuppanno vā avijjāsavo uppajjati, uppanno vā avijjāsavo pavaḍḍhati — ime dhammā na manasikaraṇīyā, ye dhamme na manasi karoti.

“katame ca, bhikkhave, dhammā manasikaraṇīyā ye dhamme manasi karoti? yassa, bhikkhave, dhamme manasikaroto anuppanno vā kāmāsavo na uppajjati, uppanno vā kāmāsavo pahīyati; anuppanno vā bhavāsavo na uppajjati, uppanno vā bhavāsavo pahīyati; anuppanno vā avijjāsavo na uppajjati, uppanno vā avijjāsavo pahīyati — ime dhammā manasikaraṇīyā ye dhamme manasi karoti.

“tassa amanasikaraṇīyānaṃ dhammānaṃ amanasikārā manasikaraṇīyānaṃ dhammānaṃ manasikārā anuppannā ceva āsavā na uppajjanti, uppannā ca āsavā pahīyanti.

20. Pouczony człowiek, o mnisi, uczeń Szlachetnych - który ma cześć dla Szlachetnych, jest zaznajomiony z ich naukami, oraz jest poinstruowany w ich Dhammie, który ma cześć dla Poczciwych, jest zaznajomiony z ich naukami, oraz jest poinstruowany w ich Dhammie – ma pojęcie na jakie zjawiska należy przykładać uwagę, a na jakie zjawiska nie należy przykładać uwagi. Mając pojęcie na jakie zjawiska należy przykładać uwagę, a na jakie zjawiska nie należy przykładać uwagi, przykłada uwagę na zjawiska, na które należy przykładać uwagę i nie przykłada uwagi na zjawiska, na które nie należy przykładać uwagi.

Cóż to, o mnisi za zjawiska, na które nie należy przykładać uwagi, na które nie przyłożono uwagi? Będzie to, o mnisi przyłożenie uwagi na zjawiska, które prowadzą do powstawania nowych skaz pożądania, do wzrostu już powstałych, które prowadzą do powstawania nowych skaz stawania się, do wzrostu już powstałych, które prowadzą do powstawania nowych skaz niewiedzy, do wzrostu już powstałych. To są, o mnisi zjawiska, na które nie należy przykładać uwagi, na które nie przyłożono uwagi.

Cóż to, o mnisi za zjawiska, na które należy przykładać uwagę, na które przyłożono uwagę? Będzie to, o mnisi przyłożenie uwagi na zjawiska, które nie prowadzą do powstawania nowych skaz pożądania, do zaniku już powstałych, które nie prowadzą do powstawania nowych skaz stawania się, do zaniku już powstałych, które nie prowadzą do powstawania nowych skaz niewiedzy, do zaniku już powstałych. To są, o mnisi zjawiska, na które należy przykładać uwagę, na które przyłożono uwagę.

Ponieważ przyłożono uwagę na zjawiska, na które należy przykładać uwagę, oraz nie przyłożono uwagi na zjawiska, na które nie należy przykładać uwagi, dlatego też nie doszło do powstania nowych skaz, do zaniku już powstałych skaz.

21. “so ‘idaṃ dukkhan’ti yoniso manasi karoti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yoniso manasi karoti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yoniso manasi karoti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yoniso manasi karoti. tassa evaṃ yoniso manasikaroto tīṇi saṃyojanāni pahīyanti — sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso. ime vuccanti, bhikkhave, āsavā dassanā pahātabbā.

21. „Oto krzywda” w taki sposób mądrze przykłada uwagę, „oto przyczyna krzywdy” w taki sposób mądrze przykłada uwagę, „oto niezradzanie się krzywdy” w taki sposób mądrze przykłada uwagę, „oto ścieżka prowadząca do niezradzania się krzywdy” w taki sposób mądrze przykłada uwagę. Stosowne przyłożenie uwagi prowadzi do zaniku trzech zniewoleń: przekonania o istnieniu trwałej osobowości, wątpliwości odnośnie Doktryny, oraz wiary w wyzwolenie poprzez rytuały i ceremonie. Te skazy, powiadam wam o mnisi, wyzbyte są dzięki dostrzeganiu.

Saṃvarā pahātabbāsavā

Skazy wyzbyte dzięki poniechaniu (zob. przypis I)

22. “katame ca, bhikkhave, āsavā saṃvarā pahātabbā? idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso cakkhundriyasaṃvarasaṃvuto viharati. yañhissa, bhikkhave, cakkhundriyasaṃvaraṃ asaṃvutassa viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, cakkhundriyasaṃvaraṃ saṃvutassa viharato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. paṭisaṅkhā yoniso sotindriyasaṃvarasaṃvuto viharati … pe … ghānindriyasaṃvarasaṃvuto viharati … pe … jivhindriyasaṃvarasaṃvuto viharati … pe … kāyindriyasaṃvarasaṃvuto viharati … pe … manindriyasaṃvarasaṃvuto viharati. yañhissa, bhikkhave, manindriyasaṃvaraṃ asaṃvutassa viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, manindriyasaṃvaraṃ saṃvutassa viharato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti.

“yañhissa, bhikkhave, saṃvaraṃ asaṃvutassa viharato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, saṃvaraṃ saṃvutassa viharato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. ime vuccanti, bhikkhave, āsavā saṃvarā pahātabbā.

22. Które, o mnisi skazy wyzbyte są dzięki poniechaniu? Zdarza się, mnisi, że mnich mądrze rozważając pozostaje z powściągniętym zmysłem wzroku. Mnisi, ten kto pozostaje z niepowściągniętym zmysłem wzroku, w nim powstaną druzgoczące i gorejące skazy, a ten kto pozostaje z powściągniętym zmysłem wzroku, nie będzie w nim druzgoczących i gorejących skaz.

Mądrze rozważając pozostaje z powściągniętym zmysłem słuchu …pe… pozostaje z powściągniętym zmysłem węchu …pe… pozostaje z powściągniętym zmysłem smaku …pe… pozostaje z powściągniętym zmysłem dotyku …pe… pozostaje z powściągniętym umysłem. Mnisi, ten kto pozostaje z niepowściągniętym umysłem, w nim powstaną druzgoczące i gorejące skazy, a ten kto pozostaje z powściągniętym umysłem, nie będzie w nim druzgoczących i gorejących skaz.

Mnisi, ten kto pozostaje z niepowściągniętymi zmysłami, w nim powstaną druzgoczące i gorejące skazy, a ten kto pozostaje z powściągniętymi zmysłami, nie będzie w nim druzgoczących i gorejących skaz. Te skazy, powiadam wam o mnisi, wyzbyte są dzięki poniechaniu.

Paṭisevanā pahātabbāsavā

Skazy wyzbyte dzięki praktycznemu użytkowaniu17

23. “katame ca, bhikkhave, āsavā paṭisevanā pahātabbā? idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso cīvaraṃ paṭisevati — ‘yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīṃsapa- samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnappaṭicchādanatthaṃ’.

“paṭisaṅkhā yoniso piṇḍapātaṃ paṭisevati — ‘neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya, vihiṃsūparatiyā, brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca’.

“paṭisaṅkhā yoniso senāsanaṃ paṭisevati — ‘yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, ḍaṃsamakasavātātapasarīṃsapasamphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva utuparissayavinodanapaṭisallānārāmatthaṃ’.

“paṭisaṅkhā yoniso gilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ paṭisevati — ‘yāvadeva uppannānaṃ veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ paṭighātāya, abyābajjhaparamatāya’.

“yañhissa, bhikkhave, appaṭisevato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, paṭisevato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. ime vuccanti, bhikkhave, āsavā paṭisevanā pahātabbā.

23. Które, o mnisi skazy wyzbyte są dzięki praktycznemu użytkowaniu? Zdarza się, mnisi, że mnich mądrze rozważając używa mnisich szat, jedynie dla ochrony przed zimnem, dla ochrony przed gorącem, przed kontaktem z kąsającymi owadami, komarami, wiatrem, upałem oraz różnymi pełzającymi stworzeniami, jedynie po to, by zakryć wstydliwe części ciała.

Mądrze rozważając używa pożywienia z jałmużny, nie dla przyjemności, ani dla odurzenia, ani dla polepszenia, ani dla upiększenia, jedynie z myślą utrzymania i przetrwania tego ciała, by zaspokoić łaknienie, by wspomóc praktykę czystego żywota; „Porzucając dawne odczucia, nie wzniecając nowych odczuć,18 będę żył w zdrowiu, bez poczucia winy, pozostając w pełni zadowolonym.”

Stosownie rozważając używa miejsca spoczynku, jedynie dla ochrony przed zimnem, dla ochrony przed gorącem, przed kontaktem z kąsającymi owadami, komarami, wiatrem, upałem oraz różnymi pełzającymi stworzeniami, jedynie po to, by uchronić się przed zmianami klimatu, oraz by cieszyć się z odosobnienia.

Stosownie rozważając używa lekarstw po to, by wyleczyć się z choroby, jedynie dla ochrony przed powstałymi gnębiącymi odczuciami, oraz by cieszyć się dobrym zdrowiem.

Mnisi, ten kto nie potrafi umiejętnie użytkować, w nim powstaną druzgoczące i gorejące skazy, a ten kto potrafi umiejętnie użytkować, nie będzie w nim druzgoczących i gorejących skaz. Te skazy, powiadam wam, o mnisi, wyzbyte są dzięki praktycznemu użytkowaniu.

Adhivāsanā pahātabbāsavā

Skazy wyzbyte dzięki tolerowaniu19

24. “katame ca, bhikkhave, āsavā adhivāsanā pahātabbā? idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso khamo hoti sītassa uṇhassa, jighacchāya pipāsāya. ḍaṃsamakasavātātapasarīṃsapasamphassānaṃ, duruttānaṃ durāgatānaṃ vacanapathānaṃ, uppannānaṃ sārīrikānaṃ vedanānaṃ dukkhānaṃ tibbānaṃ kharānaṃ kaṭukānaṃ asātānaṃ amanāpānaṃ pāṇaharānaṃ adhivāsakajātiko hoti.

“yañhissa, bhikkhave, anadhivāsayato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, adhivāsayato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. ime vuccanti, bhikkhave, āsavā adhivāsanā pahātabbā.

24. Które, o mnisi skazy wyzbyte są dzięki tolerowaniu? Zdarza się, mnisi, że mnich mądrze rozważając cierpliwie znosi zimno, gorąco, głód, pragnienie, kąsające owady, komary, wiatr, upał, różne pełzające stworzenia, przykre słowa, niechcianą mowę. Cierpliwie znosi powstałe w ciele doznania; bolesne, przeszywające, kłujące, rozdzierające, nieznośne, znienawidzone, grożące utracie życia.

Mnisi, ten kto nie ma takiej wytrzymałości, w nim powstaną druzgoczące i gorejące skazy, a ten kto ma taką wytrzymałość, nie będzie w nim druzgoczących i gorejących skaz. Te skazy, powiadam wam, o mnisi, wyzbyte są dzięki tolerowaniu.

Parivajjanā pahātabbāsavā

Skazy wyzbyte dzięki unikaniu20

25. “katame ca, bhikkhave, āsavā parivajjanā pahātabbā? idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso caṇḍaṃ hatthiṃ parivajjeti, caṇḍaṃ assaṃ parivajjeti, caṇḍaṃ goṇaṃ parivajjeti, caṇḍaṃ kukkuraṃ parivajjeti, ahiṃ khāṇuṃ kaṇṭakaṭṭhānaṃ sobbhaṃ papātaṃ candanikaṃ oḷigallaṃ. yathārūpe anāsane nisinnaṃ yathārūpe agocare carantaṃ yathārūpe pāpake mitte bhajantaṃ viññū sabrahmacārī pāpakesu ṭhānesu okappeyyuṃ, so tañca anāsanaṃ tañca agocaraṃ te ca pāpake mitte paṭisaṅkhā yoniso parivajjeti.

“yañhissa, bhikkhave, aparivajjayato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, parivajjayato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. ime vuccanti, bhikkhave, āsavā parivajjanā pahātabbā.

25. Które, o mnisi skazy wyzbyte są dzięki unikaniu? Zdarza się, mnisi, że mnich mądrze rozważając unika dzikich słoni, unika dzikich koni, unika dzikich byków, unika dzikich psów, węży, starych pni drzew, kolczastych zarośli, przepaści, stromizn, rynsztoków, ścieków. Jeśli przesiaduje w niewłaściwych miejscach, jeśli chadza do nieodpowiednich miejsc, jeśli zadaje się z niegodziwymi ludźmi, jego współtowarzysze w mnisim życiu mogą podejrzewać, że zszedł na złą drogę, tak więc mądrze rozważając unika przesiadywania w niewłaściwych miejscach, chadzania do nieodpowiednich miejsc i zadawania się z niegodziwymi ludźmi.

Mnisi, ten kto nie unika takich miejsc, w nim powstaną druzgoczące i gorejące skazy, a ten kto unika tych miejsc, nie będzie w nim druzgoczących i gorejących skaz. Te skazy, powiadam wam, o mnisi, wyzbyte są dzięki unikaniu.

Vinodanā pahātabbāsavā

Skazy wyzbyte dzięki odsuwaniu21

26. “katame ca, bhikkhave, āsavā vinodanā pahātabbā? idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti, uppannaṃ byāpādavitakkaṃ … pe … uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ … pe … uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gameti.

“yañhissa, bhikkhave, avinodayato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, vinodayato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. ime vuccanti, bhikkhave, āsavā vinodanā pahātabbā.

26. Które, o mnisi skazy wyzbyte są dzięki odsuwaniu? Zdarza się, mnisi, że mnich mądrze rozważając nie toleruje, porzuca, odpycha, wyzbywa się oraz doprowadza do unicestwienia pojawiające się myśli pożądania …pe… pojawiające się myśli gniewu …pe… pojawiające się myśli okrucieństwa, mądrze rozważając nie toleruje, porzuca, odpycha, wyzbywa się oraz doprowadza do unicestwienia pojawiające się złe i nieodpowiednie myśli.

Mnisi, ten kto nie odsuwa takich myśli, w nim powstaną druzgoczące i gorejące skazy, a ten kto odsuwa takie myśli, nie będzie w nim druzgoczących i gorejących skaz. Te skazy, powiadam wam, o mnisi, wyzbyte są dzięki odsuwaniu.

Bhāvanā pahātabbāsavā

Skazy wyzbyte dzięki rozwijaniu medytacji22

27. “katame ca, bhikkhave, āsavā bhāvanā pahātabbā? idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ; paṭisaṅkhā yoniso dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti … pe … vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ.

“yañhissa, bhikkhave, abhāvayato uppajjeyyuṃ āsavā vighātapariḷāhā, bhāvayato evaṃsa te āsavā vighātapariḷāhā na honti. ime vuccanti, bhikkhave, āsavā bhāvanā pahātabbā.

27. Które, o mnisi skazy wyzbyte są dzięki rozwijaniu medytacji? Zdarza się, mnisi, że mnich mądrze rozważając rozwija uważność, będącą czynnikiem oświecenia,23 prowadzącą do oddalenia się od wad,24 do wygaszenia pożądań,25 do ustania skaz,26 do oderwania się od wszelkich zanieczyszczeń,27 mądrze rozważając rozwija badanie Dhammy, będące czynnikiem oświecenia …pe… mądrze rozważając rozwija energię, będącą czynnikiem oświecenia …pe… mądrze rozważając rozwija radosne uniesienie, będącą czynnikiem oświecenia …pe… mądrze rozważając rozwija uspokojenie, będącą czynnikiem oświecenia …pe… mądrze rozważając rozwija koncentrację, będącą czynnikiem oświecenia …pe… mądrze rozważając rozwija zrównoważenie, będące czynnikiem oświecenia prowadzącą do oddalenia się od wad, do wygaszenia pożądań, do ustania skaz, do oderwania się od wszelkich zanieczyszczeń.

Mnisi, ten kto nie rozwija czynników oświecenia, w nim powstaną druzgoczące i gorejące skazy, a ten kto rozwija czynniki oświecenia, nie będzie w nim druzgoczących i gorejących skaz. Te skazy, powiadam wam, o mnisi, wyzbyte są dzięki rozwijaniu.

28. “yato kho, bhikkhave, bhikkhuno ye āsavā dassanā pahātabbā te dassanā pahīnā honti, ye āsavā saṃvarā pahātabbā te saṃvarā pahīnā honti, ye āsavā paṭisevanā pahātabbā te paṭisevanā pahīnā honti, ye āsavā adhivāsanā pahātabbā te adhivāsanā pahīnā honti, ye āsavā parivajjanā pahātabbā te parivajjanā pahīnā honti, ye āsavā vinodanā pahātabbā te vinodanā pahīnā honti, ye āsavā bhāvanā pahātabbā te bhāvanā pahīnā honti; ayaṃ vuccati, bhikkhave — ‘bhikkhu sabbāsavasaṃvarasaṃvuto viharati, acchecchi taṇhaṃ, vivattayi saṃyojanaṃ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’”ti.

idamavoca bhagavā. attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

28. Jeśli o mnisi, skazy, które powinny być wyzbyte dzięki dostrzeganiu zostają wyzbyte dzięki dostrzeganiu, skazy, które powinny być wyzbyte dzięki poniechaniu zostają wyzbyte dzięki poniechaniu, skazy, które powinny być wyzbyte dzięki praktycznemu użytkowaniu zostają wyzbyte dzięki praktycznemu użytkowaniu, skazy, które powinny być wyzbyte dzięki tolerowaniu zostają wyzbyte dzięki tolerowaniu, skazy, które powinny być wyzbyte dzięki unikaniu zostają wyzbyte dzięki unikaniu, skazy, które powinny być wyzbyte dzięki odsuwaniu zostają wyzbyte dzięki odsuwaniu, skazy, które powinny być wyzbyte dzięki rozwijaniu medytacji zostają wyzbyte dzięki rozwijaniu medytacji, powiadam wam mnisi – mnich taki powstrzymał wszystkie skazy, odciął pragnienie, wyzwolił się z jarzma, rozpoznał dokładnie swoją pychę, ostatecznie położył kres krzywdzie.

To właśnie powiedział Błogosławiony. Uradowani mnisi rozkoszowali się słowami Błogosławionego.


Powrót do Tipiṭaki


Poleć nas i podziel się tym artykułem z innymi: Facebook

Chcąc wykorzystać część lub całość tego dzieła, należy używać licencji GFDL: Udziela się zgody na kopiowanie, dystrybucję lub/i modyfikację tego tekstu na warunkach licencji GNU Free Documentation License w wersji 1.2 lub nowszej, opublikowanej przez Free Software Foundation.

gnu.svg.png

Można także użyć następującej licencji Creative Commons: Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 3.0

cc.png

Tłumaczenie: Piotr Jagodziński

Image0001%20%281%29.png


Podoba Ci się ten artykuł? Dołącz do nas lub wesprzyj nas finansowo.
POMÓŻ FUNDACJI "THERAVADA"
(KRS: 0000464215, NIP: 5223006901, Regon: 146715622)
KONTO BANKOWE: 89 2030 0045 1110 0000 0270 1020